image

สนามเด็กเล่นสุดครีเอทีฟ ในเทศกาลงานออกแบบกรุงเทพฯ 2561ฯ

Published Date : 6 ก.พ. 2561

Resource : TCDC

เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2561 ที่ผ่านมา ศ.ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรี ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ และกองบังคับการตำรวจน้ำ ร่วมเปิดตัว “สนามเด็กเล่นสุดครีเอทีฟ” ต้นแบบสนามเด็กเล่นอัจฉริยะ นวัตกรรมสนามเด็กเล่นที่ช่วยดึงเด็กออกจากจอคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์มือถือ เพื่อเป็นการรณรงค์ให้เด็กไทยเล่นอย่างสร้างสรรค์ ณ บ้านพักตำรวจน้ำ ชุมชนมัสยิดฮารูณ ซอยเจริญกรุง 36 กรุงเทพฯ
 

โครงการ ‘นวัตกรรม Active Play’ โดยศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (TCDC) ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดตัวงานดีไซน์ต้นแบบสนามเด็กเล่นและอุปกรณ์การเล่นเชิงสร้างสรรค์ ‘Active Play’ พร้อมให้เด็กๆ จากชุมชนนำร่องย่านเจริญกรุง ได้ทดลองเล่นเป็นครั้งแรก ณ ลานหน้าบ้านพักตำรวจน้ำ ซอยเจริญกรุง 36 ในระหว่างวันที่ 27 มกราคม – 4 กุมภาพันธ์ 2561 ในเทศกาล Bangkok Design Week 2018 

สสส. และ TCDC ได้เล็งเห็นถึงบทบาทของการพัฒนาสุขภาพเยาวชน และการออกแบบพื้นที่สาธารณะเชิงสร้างสรรค์สำหรับชุมชน ซึ่งจะช่วยบ่มเพาะทั้งศักยภาพของสมาชิกในชุมชน ส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกัน และเป็นหัวใจในการขับเคลื่อนย่านสร้างสรรค์ หรือ Creative District ให้เติบโตเป็นจริงได้ในอนาคต ตามนโยบาย Thailand 4.0 ของรัฐบาล

ทั้งสององค์กรจึงร่วมมือกันจัดทำโครงการ Active Play: พัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้คู่การเล่น โดยมุ่งหวังให้เด็กๆ วัย 6 – 14 ปีในชุมชนนำร่องย่านเจริญกรุง ได้ฝึกพัฒนาสมรรถภาพร่างกาย การเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อ และใช้พลังงานในร่างไปพร้อมๆ กับการเรียนรู้ทักษะหลากหลาย ผ่านงานดีไซน์ที่ชวนสนุกและส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งเริ่มตั้งแต่กิจกรรมภายในบ้าน โรงเรียน ไปจนถึงในระดับชุมชน 

เลิกเล่นสนามจอ...สู่โลกสนามจริง 

3 นวัตกรรมต้นแบบที่พัฒนาขึ้นสำเร็จพร้อมให้เด็กๆ ในย่านเจริญกรุงได้ทดสอบนำร่องในช่วงช่วงเทศกาล Bangkok Design Week 2018 ที่ผ่านมา ประกอบไปด้วย

1) Household Hack – ต้นแบบ Active Play ในบ้าน
ปัญหา: เด็กในสังคมสมัยใหม่จะเคลื่อนไหวร่างกายหรือขยับตัวเวลาอยู่บ้านค่อนข้างน้อย ซึ่งมาจากสาเหตุหลายประการ เช่น พื้นที่บ้านไม่อำนวย ไม่มีอุปกรณ์การเล่นที่เหมาะสม ติดเกมส์ ติดโซเชียล ไม่มีเพื่อนเล่น หรือกระทั่งผู้ปกครองไม่สนับสนุนให้เล่นภายในบ้าน
นวัตกรรม Active Play: นักออกแบบได้ประยุกต์อุปกรณ์เครื่องใช้ภายในบ้านให้กลายเป็นของเล่นที่น่าสนุกสำหรับเด็กๆ ยกตัวอย่างเช่น ‘ถังขยะซูเปอร์ชู้ต’ ที่ช่วยให้เด็กฝึกกระตุ้นกล้ามเนื้อขาจากการกะน้ำหนักเท้าเพื่อเหยียบเปิดฝาถัง (ขณะทิ้งขยะ) พร้อมกับชู้ตลูกบอลเล็กๆ บนฝาถังให้เข้าเป้า หรือ ‘ไม้กวาดไดรฟ์กอล์ฟ’ ที่ช่วยฝึกการควบคุมกล้ามเนื้อแขนและมือผ่านการกวาดลูกกอล์ฟให้วิ่งไปลงหลุมในที่ตักผง งานออกแบบในกลุ่ม Household Hack นี้ทำให้ตระหนักได้ว่าแม้ในบ้านจะไม่เอื้ออำนวยให้เกิดการเล่นมากนัก แต่เด็กๆ สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อขยับร่างกายมากขึ้น ด้วยการดัดแปลงสิ่งของประจำวันและเพิ่มลูกเล่นให้การทำงานบ้านเป็นเรื่องน่าสนุก

2) Active Learning Playground ต้นแบบ Active Play ในโรงเรียน
ปัญหา: แม้ว่าในโรงเรียนจะมีปัจจัยส่งเสริมให้เด็กได้เล่นมากกว่าที่บ้าน เช่น เด็กๆ ใช้เวลากับเพื่อน หรืออุปกรณ์กีฬาที่มีให้ที่โรงเรียน แต่ในโรงเรียนบางแห่งก็ยังมีข้อจำกัดที่ทำให้เด็กเล่นได้ไม่เต็มที่ เช่น โรงเรียนมีขนาดเล็ก พื้นที่เล่นไม่พอต่อจำนวนเด็ก หรือการบ้านมีจำนวนมาก 
นวัตกรรม Active Play:  นักออกแบบได้พัฒนาสื่อการเรียนรู้สำหรับครูและเด็กในรูปแบบ Play Panel ซึ่งใช้ประกอบการสอนได้ในหลากหลายวิชา อุปกรณ์นี้เน้นให้เกิดกิจกรรมการเล่นระหว่างเรียน (Active Learning) และส่งเสริมให้เด็กๆ เกิดความกระตืนรือร้น สนุกกับหัวข้อการเรียน ควบคู่ไปกับการพัฒนาด้านวิชาการและสมองได้อย่างลงตัว ยกตัวอย่างเช่น อุปกรณ์สายรัดข้อมือแก้โจทย์คณิตคิดเร็ว ที่ออกแบบให้มีช่องพลาสติกใสสำหรับใส่ตัวเลข หรือเครื่องหมายทางคณิตศาสตร์ ฯลฯ โดยผู้สอนอาจให้โจทย์เป็นผลลัพธ์ตัวเลข และให้เด็กๆ วิ่งจับกลุ่มกับเพื่อน เพื่อสร้างองค์ประกอบของผลลัพธ์นั้นๆ นอกจากสื่อการเรียนรู้ในรูปแบบของ Active Learning จะใช้ได้ดีในคาบเรียนวิชาต่างๆ แล้ว เด็กๆ ยังสามารถนำไปประยุกต์เล่นเองแบบอิสระ (Free Play) ภายนอกห้องเรียนได้อีกด้วย


 
3) Co-Playing Playground - ต้นแบบ Active Play ในชุมชน
ปัญหา: สนามเด็กเล่นในชุมชนที่มีกายภาพเหมาะสม เป็นหัวใจของการพัฒนาเด็กในทุกๆ ด้าน แต่ในความเป็นจริงแล้วหลายๆ ชุมชนเมืองยังไม่สามารถให้การสนับสนุนในเรื่องนี้ได้ดีเพียงพอ อาจเป็นเพราะการติดขัดเรื่องพื้นที่ หรือชุมชนมีความคับแคบ เด็กๆ จึงต้องไปวิ่งเล่นบนถนน ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงอันตรายจากรถและอุบัติเหตุต่างๆ ชุมชนบางแห่งมีพื้นที่เพียงพอ แต่ขาดการดูแลและรกร้าง เสี่ยงอันตรายจากสัตว์มีพิษและขยะมีคม นอกจากนั้นพื้นที่ที่มีจำกัดยังทำให้เด็กต่างวัยเล่นรวมกันได้ยาก บางครั้งเด็กเล็กก็อาจถูกแบ่งแยกหรือกีดกันจากเด็กที่มีอายุมากกว่า หรือไม่ยอมให้เข้ามาเล่นด้วยกัน เป็นต้น
นวัตกรรม Active Play:  นักออกแบบได้ทดลองออกแบบสนามเด็กเล่นชุมชนแบบโมดูลที่เอื้อต่อการเล่นร่วมกันของเด็กๆ หลากหลายวัย ซึ่งกระตุ้นให้เด็กและเยาวชนได้ขยับตัว ออกแรง และฝึกกล้ามเนื้อแขนขา รวมถึงฝึกทักษะหลายๆ ด้าน เช่น การทรงตัว ความแม่นยำ ไปจนถึงการคิดวิเคราะห์ จุดเด่นของสนามเด็กเล่นแบบโมดูลนี้คือ สามารถแบ่งการเล่นออกเป็นหลายโซนภายในพื้นที่ซึ่งมีขนาดจำกัด โดยประกอบไปด้วยส่วนโครงสร้างหลัก (Main Structure) ที่เด็กๆ มีปฏิสัมพันธ์ด้วยการปีนป่ายในระดับความยากต่างๆ กัน  และแผ่นเล่นเสริม (Play Panel) ที่แต่ละชุมชนสามารถเลือกฟังก์ชั่นการเล่นได้เองตามต้องการ เช่น โมดูลชู้ตบาส โมดูลปาเป้า โมดูลคิดเลข ฯลฯ สนามเด็กเล่นอัจฉริยะในลักษณะนี้นอกจากจะเพิ่มความปลอดภัยและความหลากหลายในการเล่นได้แล้ว ยังเอื้อให้เกิดการเข้าสังคม การรู้จักแบ่งปัน และลดกำแพงเรื่องความแตกต่างของวัยลงได้อย่างชัดเจน

มุมมองเรื่อง “ความคิดสร้างสรรค์กับการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในวัยเด็ก” จาก 3 ผู้เชี่ยวชาญ

ในวันที่ 30 มกราคม 2561 ระหว่างงานเทศกาล Bangkok Design Week 2018 โครงการ Active Play: พัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้คู่การเล่นยังได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน ที่ทำงานใกล้ชิดกับเด็กๆ ในมุมที่แตกต่างกันอันได้แก่ ผศ.ดร. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองคณะบดีฝ่ายวิจัยและวิเทศสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผอ. น้ำค้าง กรณี ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดสวนพลู เขตบางรัก และคุณชนิดา สุวีรานนท์ คุณแม่น้องเรไรจากเพจเรไรรายวัน ร่วมการเสวนาในครั้งนี้ ทั้งสามท่านได้แสดงความคิดเห็นและมุมมอง พร้อมให้ข้อเสนอแนะที่มีต่องานดีไซน์ต้นแบบสนามเด็กเล่นและอุปกรณ์การเล่นเชิงสร้างสรรค์ ‘Active Play’ อย่างสร้างสรรค์