image

Design & Creativity

ลำไย

Published Date : 1 ส.ค. 2562

Resource : Creative Thailand

3,214

ด้วยราคาเพียง 3,100 บาท ลูกค้าของวาเวอรี แล็บส์ (Waverly Labs) ที่ทดลองสั่งซื้อ Ambassador หูฟังแปลภาษาจากอินดี้โกโก (เว็บไซต์ระดมทุนออนไลน์) ก็สามารถเข้าใจภาษาอื่นได้ จากระบบแปลภาษาแบบทันทีในรูปของเสียงหรือข้อความสำหรับบทสนทนาระหว่างผู้ฟังสองคน หรือการบรรยายในห้องเรียน โดยการเลือกภาษาผ่านแอพพลิเคชันที่มีให้เลือกถึง 20 ภาษา และ 42 ภาษาถิ่น 

Ambassador เป็นหนึ่งในตัวอย่างของความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในการพัฒนาทักษะการแปล เขียนและตอบโต้ที่ไหลลื่นอย่างเป็นธรรมชาติ ทั้งยังมีแนวโน้มดีวันดีคืนทั้งด้านประสิทธิภาพและราคา ทำให้เกิดการตั้งคำถามว่า “เราจะเรียนภาษาอะไรดี ถ้าหากภาษาในอนาคตจะเป็นการรวมระหว่างภาษามนุษย์เข้ากับเทคโนโลยี และรวมความเป็นนานาชาติไว้ในตัวบุคคล”

เมื่อก่อนเราต้องโค้ดดิง (coding) สั่งการคอมพิวเตอร์ด้วยภาษาเครื่องแบบให้เครื่องเข้าใจ แต่ปัจจุบันเครื่องฉลาดพอที่จะเข้าใจภาษาของคน และกำลังจะกลายเป็นความสำคัญของภาษาศาสตร์ยุคใหม่ที่ใกล้ชิดกับศาสตร์คอมพิวเตอร์มากขึ้น เพื่อให้มนุษย์สามารถสื่อสารและสร้างงานจากเทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพในยุคดิจิทัล แต่ในอีกด้านหนึ่งการเรียนภาษาพูด เขียน อ่าน ยังคงมีความสำคัญ เพราะถ้าหากเราแปลคำว่า ‘ภาษา’ ตามพจนานุกรมแล้ว ก็จะแปลได้ว่า ถ้อยคำที่ใช้พูดหรือเขียนเพื่อสื่อความของชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เช่น ภาษาไทย ภาษาจีน หรือเพื่อสื่อความเฉพาะวงการดังเช่น ภาษาราชการ

การเรียนภาษาจึงเหมือนการทำความเข้าใจวิธีนึกคิดและสื่อสารของชนกลุ่มนั้น ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่ทำให้ภาษาหรือคำศัพท์บางคำไม่ได้มีความหมายตรงตัว หรือตายตัวเสมอไป แต่ขึ้นอยู่กับข้อตกลงในการสื่ออารมณ์ ความรู้สึก และความคิดสร้างสรรค์ภายในกลุ่ม ยิ่งในปัจจุบันที่มีการสื่อสารผ่านช่องทางออนไลน์มากขึ้น ข้อตกลงใหม่ ๆ สามารถเกิดขึ้นและหายไปอย่างรวดเร็ว ขนาดที่คนท้องถิ่นด้วยกันเองก็อาจจะไม่เข้าใจ 

“ลำไยมากกกก อิแตงโมมันมะนาวอยู่ได้” ข้อตกลงของกลุ่มคนในโลกออนไลน์ที่ใช้ผลไม้ในการสื่อสารท่ามกลางผู้ที่ใช้ภาษาไทยกว่า 60 ล้านคน โดยที่ความหมายแท้จริงไม่ได้มีอะไรเกี่ยวกับผลไม้ แต่เป็นการแสดงความรำคาญต่อหญิงรูปร่างอ้วนคนหนึ่งที่มีจินตนาการแบบไม่จบสิ้นสักที ด้วยการลื่นไหลของภาษาเช่นนี้ ทำให้แม้ว่าเหล่านักเทคโนโลยีจะฮึดสู้ทำให้ AI สามารถลอกเลียนรูปแบบประโยค และเรียนรู้ที่จะแปลซ้อนทับไปอีกทีมากเท่าไหร่ แต่กว่าที่จะเรียนรู้ที่มาของการใช้คำว่า ‘ลำไย’ ‘แตงโม’ หรือ ‘มะนาว’ ได้นั้น คำพวกนี้ก็อาจจะล้าสมัยและมีคำใหม่เข้ามาใช้ทดแทนเสียแล้ว 

ปัจจุบันมีผู้ใช้ภาษา  จีนกลาง 1,000 กว่าล้านคน ภาษาฮินดีและเบงกาลี รวมกัน 700 ล้านคน ภาษาของประเทศจีนและอินเดียกำลังกลายเป็นภาษาหลักที่ใช้ทางธุรกิจตามการขยายตัวของเศรษฐกิจทั้งสองประเทศ ด้วยเทคโนโลยีอาจจะทำให้การสื่อสารไม่ใช่อุปสรรคใหญ่ แต่การจะทำความเข้าใจความนึกคิดของประเทศที่มีรากฐานวัฒนธรรมแข็งแกร่งนับพันปีนี้ ก็ไม่ใช่สิ่งที่จะเรียนรู้ได้ง่ายโดยปราศจากเข้าถึงด้วยประสบการณ์ของตนเอง และยิ่งถ้าคนรุ่นใหม่ที่ใช้สื่อออนไลน์ในประเทศเหล่านี้ มีการสร้างสรรค์คำใหม่ที่เป็นข้อตกลงเฉพาะกลุ่มขึ้น คนพัฒนา AI ก็คง ‘มะนาว’ ไม่ออกว่าจะมีสักกี่คำที่ต้องจำ CT

ข้อมูลจาก Ethnologue: Languages of the World, 15th ed. (2005) และ wikipedia.org

มนฑิณี ยงวิกุล
บรรณาธิการอำนวยการ