image

Design & Creativity

ความเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำโขงและวิถีอีสาน

Published Date : 2 ก.ย. 2563

Resource : Creative Thailand

438

จากเดิมบางพื้นที่ของภาคอีสานประสบภาวะดินเค็ม ประกอบกับมีสภาพผืนดินเป็นดินร่วนปนทราย ทำให้สามารถกักเก็บน้ำได้ไม่ดีเท่าที่ควร จนยากต่อการพาะปลูก แล้วปัจจุบันแม่น้ำโขงซึ่งเคยเป็นสายน้ำที่มีอิทธิพลต่อการดำรงชีวิตก็แห้งขอดในหลายพื้นที่โดยเฉพาะตอนล่าง ทำให้ระบบนิเวศที่เคยพึ่งพิงแม่น้ำสายสำคัญนี้เปลี่ยนแปลง อ่างเก็บน้ำบางแห่งอยู่ในภาวะวิกฤต ซ้ำยังเจอการบุกรุกป่า การเผาทางการเกษตรที่เปลี่ยนแปลงสภาพอากาศให้แย่ลง เมื่อธรรมชาติ คือ ความไม่แน่นอนเช่นนี้ เราจะอยู่กับความไม่แน่นอนนี้อย่างไร วิทยาการสมัยใหม่ใดบ้างที่จะช่วยลดความเสี่ยงผลกระทบที่กำลังจะเกิดขึ้น

ลดการเผาในพื้นที่การเกษตร
การเผาในพื้นที่การเกษตรอาจเป็นวิธีการที่ง่ายต่อการกำจัดเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร แต่ก่อให้เกิดปัญหาฝุ่นควันตามมาซึ่งกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในวงกว้าง และในความเป็นจริงแล้วเศษวัสดุเหลือใช้เหล่านั้นยังมีมูลค่า เช่น การไถกลบเพื่อเพิ่มความอุดมสมบูรณ์และคืนชีวิตให้ดิน หรือการนำเศษวัสดุการเกษตรผลิตปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยหมักทดแทนปุ๋ยเคมี นำมาใช้เลี้ยงสัตว์ การผลิตเชื้อเพลิงอัดแท่ง น้ำมันชีวภาพ หรือใช้เป็นวัสดุในการเพาะปลูกเห็ด ซึ่งจะสามารถสร้างรายได้เพิ่มได้อีกช่องทางหนึ่ง  นอกจากนั้นหากบูรณาการความคิดสร้างสรรค์ลงไป นำมาแปรรูปเป็นวัสดุใหม่ เพื่อใช้ในงานสร้างสรรค์ เศษวัสดุเหลือใช้เหล่านี้อาจเป็นแหล่งขุมทรัพย์ใหม่ที่มีมูลค่ามหาศาล แต่ทั้งหมดต้องเริ่มมองใหม่อย่างเป็นระบบว่าจะสามารถเก็บเกี่ยวไม่เพียงแต่ผลผลิต แต่จะเก็บเกี่ยวเศษเหลือใช้เหล่านั้นอย่างไร เพื่อมาทำให้เกิดประโยชน์สูงสุด

บริษัท โซไนต์ อินโนเวทีฟ เซอร์เฟสเซส จำกัด เริ่มต้นผลิตเครื่องใช้ในบ้านขึ้นจาก ‘เเกลบ’ วัสดุเหลือใช้จากการสีข้าว โดยผสมเเกลบ 40 % เข้ากับเรซินเนื้อแข็งหลากสี ซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ย่อยสลายได้นี้อยู่ในคอลเลกชั่น "ฮัส เดคคอ อ็อบเจ็กต์" 

โรงเรือนอัจฉริยะ
โรงเรือนที่สะท้อนรังสีอินฟาเรดทำให้พืชได้รับแสงเท่าที่จำเป็น ช่วยลดอุณหภูมิ เเละอากาศถ่ายเทได้ดี การออกแบบโรงเรือนเเบบน็อคดาวน์ รวมไปถึงการสร้างระบบเพาะปลูกผลผลิตที่มีมูลค่าสูง เช่น สตอเบอรี่ เมล่อน ของบริษัท บุญชาญ สมาร์ท กรีนเฮาส์ จำกัด หรือโรงเรือนของ บี ซี กรีน เฮ้าส์ ฟาร์ม ที่สามารถสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ทำให้วางแผนการปลูกพืชได้ง่ายขึ้น ความอัจฉริยะของโรงเรือนนี้ช่วยลดบรรเทาความไม่แน่นอนของสภาพดินฟ้าอากาศ ศัตรูพืชเเละความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่เพาะปลูกลงได้

เครื่องมือลดความเสี่ยง
“นอกจากจอบ เสียมแล้ว เกษตรกรต้องรู้จักเครื่องวัดค่า EC และค่า PH นี่คือเครื่องมือของเกษตรกรยุคใหม่” ค่าเหนี่ยวนำกระแสไฟฟ้าในของเหลวที่บ่งบอกปริมาณแร่ธาตุเเละค่าความเป็นกรดด่าง คือ สิ่งที่พงษ์พัฒน์ แก้วพะเนาว์ เกษตรกรรุ่นล่าสุดของออเเกนิก ฟาร์ม จังหวัดมหาสารคาม พยายามผลักดันเเละโน้วน้าวให้เกษตรกรในหมู่บ้านก้าวสู่การเป็นสมาร์ทฟาร์มเมอร์ การทำไร่ทำนาที่มีภูมิคุ้มกันต่อสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงจากเทคโนโลยีการพยากรณ์ โดยการนำข้อมูลของภูมิอากาศในระดับพื้นที่ย่อย  ระดับไร่  และระดับมหภาค รวบรวมฐานข้อมูลมหาศาลเหล่านั้น มาวิเคราะห์ คาดการณ์ และช่วยวางแผนการผลิต

พืชน้ำน้อย
การเลือกพืชปลูกง่าย เก็บเกี่ยวไว ใช้น้ำน้อยเพียงปล่อยน้ำออกทางหัวหยดน้ำเพื่อให้ดินพอมีความชื้น ของพืช 7 ชนิด อย่างแตงกวา-แตงร้าน ฟักทอง แตงโม ข้าวโพดหวาน ข้าวโพดข้าวเหนียว แฟง และ ถั่วฝักยาว ก็เป็นอีกหนึ่งทางออกในการเพาะปลูกช่วงหน้าแล้งหรือเมื่อต้องเผชิญหน้ากับปรากฏการณ์ด้านสภาพอากาศ

ที่มาภาพเปิด : alifewithoutborders.org

ที่มา :
บทความ “แม่น้ำโขง : อนาคตของแม่น้ำโขงจะเป็นอย่างไรในแผนยุทธศาสตร์ 10 ปี” จาก bbc.com
บทความ “แม่น้ำโขง : เกิดอะไรขึ้นกับไทย เมื่อจีนและลาวไม่ระบายน้ำจากเขื่อนบนแม่น้ำโขง”  bbc.com