image

Business & Industrial

เมื่อดนตรีอีสานทลายกำแพงวัฒนธรรม

Published Date : 1 ก.ย. 2563

Resource : Creative Thailand

1,606

การเดินทางของวัฒนธรรมอีสานมีหลายจุดเริ่มต้น ทั้งจากความผูกพันในถิ่นเกิดที่ติดตามตัวลูกหลานอีสานผู้ออกไปแสวงหาโอกาสยังต่างแดน และทั้งจากคนต่างถิ่นที่เข้ามาพบเห็นเอกลักษณ์และความแข็งแกร่งทางวัฒนธรรมในแบบอีสานจนนำไปบอกต่อในรูปแบบที่หลากหลาย

วัฒนธรรมอีสานแตกต่างและมีความเฉพาะตัวแต่กลับง่ายต่อการเข้าถึง เสียงดนตรีจากอีสานสื่อสารอย่างตรงไปตรงมาแต่ก็แฝงไปด้วยเรื่องราววิถีชีวิตที่เป็นมิตร ดนตรีอีสานสามารถตอบสนองความต้องการในระดับสากล ความนิยมในระดับสากลนี้มาจากฝีมือของนักสร้างสรรค์เลือดอีสาน และผู้คนที่หลงรักในวิถีแบบอีสาน เมื่อบวกกับความว่องไวของการสื่อสารในปัจจุบันจึงเป็นทางลัดให้ผลผลิตทางวัฒนธรรมอีสานเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย จนกล่าวได้ว่าดนตรีอีสานไม่เพียงรุกคืบเข้าสู่กระแสของโลก แต่จังหวะนี้โลกก็หมุนมาเข้าทางอีสานเช่นกัน

ดนตรีพื้นถิ่นไร้พรมแดน
กว่า 10 ปีที่ผ่านมา ทิศทางความนิยมดนตรีของโลกมุ่งความสนใจมาที่ดนตรีพื้นถิ่น หนึ่งในกระแสนิยมนั้นคือการเกิดขึ้นของอัลบั้มรวมเพลงหมอลำและลูกทุ่ง เดอะซาวด์ ออฟ สยาม โดย ณัฐพล เสียงสุคนธ์ และคริส เมนิสต์ ซึ่งออกจำหน่ายในสังกัด ซาวด์ เวย์ เรคคอร์ด ประเทศอังกฤษในปี 2554 และ 2557 อัลบั้มนี้สะท้อนเสียงดนตรีจากอีสานให้ไปถึงหูคนฟังทั่วโลก และต่อยอดความนิยมด้วยการนำมาตีความใหม่ผ่านการแสดงสดในนามวง ‘พาราไดซ์ แบงค็อก หมอลำ อินเตอร์เนชั่นแนลแบนด์’ ที่จับเสียงอีสานไปผสานกับแนวดนตรีสากลอย่าง ร็อก ดั๊บ เรกเก้ โดยมีพิณและแคน เครื่องดนตรีพื้นบ้านของอีสานเป็นตัวนำ จนได้รับการยอมรับในระดับโลกและได้รับเกียรติให้แสดงเป็นวงเปิดคอนเสิร์ตของ เดมอน อัลบาร์น แห่งวงเบลอ ที่เบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี และได้เข้าร่วมเทศกาลดนตรีระดับโลกอย่างแกลสตันบูรี  สหราชอาณาจักร เมื่อปี 2559

พาราไดซ์ แบงค็อก หมอลำ อินเตอร์เนชั่นแนลแบนด์ ร่วมแสดงบนเวทีใน Fuji Rock Festival 2019

ดนตรีสำเนียงอีสาน
ดนตรีเป็นภาษาสากล ถ้าคนฟังเข้าถึงและรู้สึกได้ ภาษาก็อาจไม่ใช่สิ่งสำคัญ อีสานโซล อีพี อัลบั้มที่มีกลิ่นอายพื้นถิ่นอีสานผสมผสานกับอิทธิพลของเวิลด์ มิวสิค อย่างแจ๊สหรือดนตรีแนวแอฟริกันตะวันตก ถ่ายทอดผ่านภาษาอีสานและภาษาเขมรโดยนักร้องสาว รัสมี เวระนะ ซึ่งทำงานร่วมกับ สาธุการ ทิยาธิรา มือกีตาร์ ผลงานนี้คว้ารางวัลใหญ่จากเวทีคมชัดลึก อวอร์ด ปี 2559 มาครองได้ถึง 3 สาขาทั้ง อัลบั้มยอดเยี่ยม เพลงยอดเยี่ยม จากเพลง มายา และศิลปินหญิงเดี่ยวยอดเยี่ยม แม้ไม่ใช่เพลงหมอลำแบบดั้งเดิมแต่ก็เป็นหนึ่งบทพิสูจน์ว่าเพลงท้องถิ่นอีสานมีเอกลักษณ์และหยิบจับไปผสานได้กับดนตรีได้หลากหลายแนว โดยในปี 2561 สเตรท ไทมส์ สื่อดังของสิงคโปร์จัดให้รัสมีเป็น 1 ใน 50 คนเอเชียที่น่าจับตา

เสียงพิณอีสานดังไปทั่วโลก
กระแสการหมุนกลับมาของดนตรียุค 60 และ 70 รวมถึงพลังของโซเชียลมีเดียทำให้คลิปการซ้อมดนตรีในปี  2556 ของวงเล็กๆ ของจังหวัดเพชรบูรณ์ ดังไปไกลถึงทวีปอเมริกาได้ ขนาดที่เว็บไซต์ศิลปะและวัฒนธรรมของสหรัฐอเมริกาอย่าง เดนเจอรัส มายด์ส ต้องแชร์คลิปนี้พร้อมคำบรรยายว่า “เสียงดนตรีไซคีเดลิกสุดพริ้วไหวจากประเทศไทย” และหลังการถูกแชร์ต่ออย่างล้นหลาม ดนตรีไร้เนื้อร้องที่อิมโพรไวส์ตามจินตนาการโดยมีเสียงพิณและกีตาร์เป็นตัวชูโรงนี้ก็เข้าหู จอร์ช มาร์ซี โปรดิวเซอร์จากลอสแอนเจลิสให้บินตรงมาตามหา และบันทึกเสียงเพื่อทำอัลบั้มกับ ‘อินโนเวทีฟ เลชเชอร์’ ค่ายเพลงที่ผลิตวงอินดี้ชั้นนำของโลก โดยมีโปรเกรมเดินสายทัวร์คอนเสิร์ตไปทั่วโลกทั้งยุโรป อเมริกา และเอเชีย

ปรากฏการณ์หลายร้อยล้านวิว
เทคโนโลยีที่ทำให้กระบวนการผลิตเพลงมีต้นทุนที่ต่ำลง บวกกับโซเชียลมีเดียที่ทำให้ศิลปินมีพื้นที่แสดงออกมากขึ้น เป็นปัจจัยสนับสนุนให้วงการเพลงลูกทุ่งอีสานหรืออีสานอินดี้ เกิดโมเดลธุรกิจที่อยู่รอดและ

เติบโตได้ วิธีการทำเพลงแบบไร้กรอบทางภาษาและเป็นอิสระจากค่ายใหญ่ได้บุกตีตลาดวงการเพลงไทยตั้งแต่ปี 2555 เกิดศิลปินอย่าง ‘ก้อง ห้วยไร่’ ผู้แต่งและร้องเพลง ไสว่าสิบ่ถิ่มกัน ด้วยกีต้าร์ตัวเดียว และแจ้งเกิดด้วยการโพสต์ลงยูทูปของตัวเอง สร้างยอดไลค์ 20 ล้านวิวในเวลาเพียง 20 วัน จากนั้นก็มีนักร้องอีสานอินดี้

ทยอยสร้างปรากฏการณ์เช่นเดียวกันไม่ว่าจะเป็น ลำไย ไหทองคำ เพชร สหรัตน์ แร็พอีสาน หรือ แซ็ค ชุมแพ

ที่มาภาพเปิด : Zudrangma Records

ที่มา :
บทความ “อีสานป๊อป (2) ลงลึกไปใต้ภูเขาน้ำแข็ง ‘อีสาน’จาก the101.world
บทความ “YOUR FOLK เสียงเพลง สายลม แสงแดด ภูเขา เสรีภาพแด่คนรุ่นใหม่” จาก isaanrecord.com