image

Design & Creativity

เรื่องของจังหวะ

Published Date : 1 ธ.ค. 2561

Resource : Creative Thailand

107

จังหวะชีวิต โอกาส ความผิดพลาด เป็นหลายๆ เรื่องที่เราแทบจะไม่มีส่วนเข้าไปควบคุม แต่หากเกิดขึ้นแล้ว ย่อมส่งผลกระทบต่อช่วงชีวิตหนึ่งๆ ของคนเรา...ดนตรีแร็ปก็เช่นกัน

ส่วนหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของแนวดนตรีฮิปฮอป นอกจากการสแครชแผ่นของเหล่าดีเจ การเต้นเบรกดานซ์ และศิลปะบนกำแพงอย่างกราฟฟิตี้ ก็คือดนตรีแร็ป ดนตรีที่มีประวัติศาสตร์และเรื่องราวความเป็นมาที่เชื่อมโยงการเปลี่ยนแปลงของสังคมหลากหลายสมัย ดนตรีที่ถูกยกฐานะจากความบันเทิงของชนชั้นแรงงาน สู่การเป็นดนตรีกระแสหลักที่ได้รับการยอมรับทั่วโลก ทั้งยังวิวัฒนาการไปเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมที่ต่อยอดและสร้างรายได้มหาศาลสู่ระบบเศรษฐกิจแบบไม่มีวันจบสิ้น

สังคมแห่งการให้คุณค่าและมูลค่าที่ผันแปรไปเรื่อยๆ เช่นสังคมมนุษย์นั้น เราอาจเคยให้ค่าอย่างสูงกับดนตรีคลาสสิกที่มีองค์ประกอบทางดนตรีชั้นสูง เครื่องดนตรีหลากชิ้น และการกำหนดค่าของโน้ตที่ซับซ้อน บรรจุอยู่ในบรรทัด 5 เส้นอย่างแน่ชัด ซึ่งนักดนตรีจำเป็นต้องฝึกฝนซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพื่อให้มีฝีมือถึงระดับมาสเตอร์พีช แต่อยู่มาวันหนึ่ง การให้คุณค่าและมูลค่าของดนตรีก็เริ่มเคลื่อนย้ายมาสู่การเล่นดนตรีฆ่าเวลาเพื่อความบันเทิงของคนผิวสี ดนตรีที่มีเนื้อหาตรงไปตรงมา พูดถึงประเด็นใกล้ตัว ไร้จริตในการแถลงการณ์เกี่ยวกับเรื่องราวความเป็นจริง แต่บอกเล่าถึงวัฒนธรรมที่เข้าใจกันเฉพาะกลุ่ม ภาวะบีบคั้นของสังคมที่เพิกเฉยต่อความเป็นอยู่ของพวกเขา การทุจริตและเอาเปรียบของกลไกรัฐ การบิดเบือนของสื่อ ความรุนแรง ยาเสพติด เพศ การเหยียดผิว ปัญหาการเมือง เหล่านี้ถูกสื่อสารออกมาเป็นจังหวะ และลีลาทางภาษาที่ทรงพลังน่าสนใจ 

เมื่อการด้นเนื้อเพลงด้วยอักขระที่คล้องจอง การใช้ภาษาที่รู้กันเฉพาะกลุ่ม กับดนตรีที่มีเพียงไม่กี่จังหวะ การรวมตัวกันสร้างความบันเทิงในหมู่เพื่อนฝูงที่ไม่มีเงินมากพอจะเข้าไปสังสรรค์ในผับหรือบาร์ที่เปิดเพลงกระแสหลักตามสมัยนิยมได้ กลายมาเป็น “คุณค่าใหม่” ของสังคม ดนตรีแร็ปจึงกลายเป็นแนวดนตรีเนื้อหอม ที่มีคนเข้าห้อมล้อมหยิบฉวยประโยชน์ที่เป็นไปได้มากมาย บทเพลงจากสลัมได้กลายเป็นตำนาน ความแร้นแค้นก็เปลี่ยนผ่านสู่ความมั่งคั่งเหลือเฟือ

ศิลปินแร็ปหลายคนที่เติบโตจากพื้นที่เสื่อมโทรม กลายมาเป็นบิลเลียนแนร์ในช่วงเวลาไม่นาน บางคนยืนระยะได้ยาวนานในวงการ ผันตัวจากการเป็นแร็ปเปอร์ไปเป็นนักธุรกิจ โปรดิวเซอร์มือทอง และแม้แต่ไอคอนของวงการที่มีค่าตัวแพงระยับระดับซูเปอร์สตาร์ พวกเขาคือผู้ที่มองเห็นโอกาสในการขยับขยายธุรกิจเพื่อทำเงินให้มากขึ้นและสร้างรายได้อย่างไม่รู้จบ ขณะที่ศิลปินแร็ปชื่อดังอีกหลายคนกลับต้องจบชีวิตการงานที่รุ่งโรจน์ลงอย่างน่าเศร้า จากการไม่พ้นจากบ่วงปัญหาเดิมๆ ในชีวิต ความขัดแย้งทั้งเรื่องส่วนตัวและเรื่องธุรกิจ ความเป็นแกงค์สเตอร์ ยาเสพติด และอีกหลากหลายปัญหาที่ก้าวข้ามมาไม่พ้น 

ไม่ว่า “แร็ป” จะหมายถึงอะไร จะเป็นความกดดันบีบคั้นที่สร้างให้เกิดโอกาสใหม่ๆ หรือเครื่องมือในการแสดงออกถึงตัวตน จิตวิญญาณ ถิ่นที่อยู่ และความปรารถนาอันแรงกล้าที่ต้องการประกาศให้สังคมได้รับรู้ในแง่มุมต่างๆ ของชีวิต แต่ที่สุดแล้ว แร็ปก็อาจเป็นเพียงเรื่องของจังหวะ ที่ทำหน้าที่สร้างสีสันให้กับโลกได้ขับเคลื่อนต่อไปในจังหวะของมันเอง

ที่มาภาพ: aiden marples/Unsplash

กิตติรัตน์ ปิติพานิช
บรรณาธิการอำนวยการ