image

Design & Creativity

หลุยส์ บูชัวส์...มาสเตอร์พีซในวัยแปดสิบ

Published Date : 11 เม.ย. 2561

Resource : Creative Thailand

611

“มามอง” (Maman) คือประติมากรรมรูปแมงมุมขนาดมโหฬารที่วางกระจายอยู่ทั่วโลก ขนาดอันใหญ่โตและความลึกลับแปลกประหลาดของประติมากรรมชิ้นนี้ ทำให้ผู้รักศิลปะจากทั่วโลกอยากมาเห็นหรือสัมผัสเจ้าแมงมุมยักษ์สักครั้ง หลุยส์ บูชัวส์ (Louise Bourgeois) ผู้สร้างสรรค์งานชิ้นนี้คือ Late Bloomer หรือคนที่เจริญงอกงามเมื่อสูงวัยอย่างแท้จริง เพราะกว่าที่จะมีชื่อเสียงในฐานะศิลปินจากผลงาน ‘มามอง’ เธอก็อายุล่วง 80 ปีไปแล้ว
 
ศิลปินเชื้อสายฝรั่งเศสผู้นี้ทำมาหลายอาชีพตั้งแต่คนขายภาพพิมพ์งานศิลปะ อาจารย์สอนศิลปะ และศิลปิน ถึงแม้บูชัวส์จะเริ่มทำประติมากรรมบ้างแล้วในวัยสาว แต่เธอก็เป็นที่รู้จักเพียงในวงจำกัดเท่านั้น
 
©Mathias Johansson
 
ชีวิตของ หลุยส์ บูชัวส์ เหมือนการเดินทางอ้อม บุตรสาวเจ้าของร้านผ้าม่านโบราณในกรุงปารีสคนนี้มีหน้าที่ช่วยเขียนและซ่อมลายผ้ามาตั้งแต่เด็ก แต่เธอกลับเลือกเรียนคณิตศาสตร์เมื่อต้องเข้ามหาวิทยาลัย (ชีวิตครอบครัววัยเด็กของเธอวุ่นวาย เธอบอกว่าอยากเรียนอะไรที่มีกฎเกณฑ์แน่นอนบ้าง) แม้สุดท้ายจะกลับมาเรียนศิลปะ แต่เมื่อพบรักและแต่งงานกับศิลปินอเมริกัน เธอก็ต้องย้ายถิ่นฐาน ทั้งยังใช้เวลาหลายปีในการสร้างและให้เวลากับครอบครัว โดยทำงานและสอนศิลปะแบบพาร์ตไทม์
 
©theartstack.com
 
เมื่อพูดถึงชีวิตและผลงานของบูชัวส์ เหตุการณ์สำคัญที่มักได้รับการหยิบยกมาเสมอคือการที่พ่อของเธอมีสัมพันธ์ลึกซึ้งกับพี่เลี้ยงและครูสอนภาษาอังกฤษซึ่งอาศัยอยู่ในบ้าน แม้ว่าแม่ของเธอจะทราบเรื่องนี้ดี แต่ก็ทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นเพื่อรักษาชีวิตครอบครัวเอาไว้ ในบั้นปลายชีวิตหลุยส์เองก็ยังพูดว่า เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลต่อศิลปะของเธออย่างมากตลอดชีวิต เพราะงานของเธอมักวนเวียนอยู่กับการทำความเข้าใจเรื่องความรักและความชัง
 
ประติมากรรม “มามอง” ที่บูชัวส์สร้างขึ้นในวัยชราก็เป็นผลผลิตจากประสบการณ์ในวัยเด็กของเธอเช่นกัน คำว่า maman แปลว่า “แม่” ในภาษาฝรั่งเศส สำหรับหลุยส์ แมงมุมก็คือแม่ เพราะแมงมุมเป็นผู้ถักทอ (ใยแมงมุม) สร้าง (บ้าน) และปกป้อง (ลูก) ในขณะเดียวกันแมงมุมก็มีความน่ากลัวและขัดแย้ง เช่น แข็งแรง แต่ในขณะเดียวกันก็บอบบาง เมื่อดูจากประวัติและหลักฐานต่างๆ อาจสรุปได้ว่า แมงมุมมามองก็คือ มารดาของบูชัวร์ที่พยายามรักษาครอบครัวที่กำลังจะแตกสลายไว้นั่นเอง
 
©commons.wikimedia.org
 
ฟรานซิส มอร์ริส (Frances Morris) ผู้อำนวยการพิพิธภัณท์ศิลปะเทต โมเดิร์น (Tate Modern) ในลอนดอนเคยให้มุมมองที่คมคายไว้ว่า การชักใยของแมงมุมก็คือการ “สร้าง รื้อ และ ทำใหม่” วัฏจักรนี้คือการสร้างสรรค์งานของบูชัวส์เช่นกัน เธอต้องการตอบคำถามใหญ่ในชีวิต โดยใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือ บูชัวส์ทดลอง ล้มเหลว และสร้างประติมากรรมขึ้นมาใหม่นับครั้งไม่ถ้วนตลอดชีวิตของเธอ 
 
เธอทำกระบวนการนี้ซ้ำๆ ตั้งแต่ยังเด็ก และเมื่อทุกอย่างตกตะกอน ผลงานชิ้นเอกที่ชื่อ “มามอง” จึงเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ในวัยแปดสิบนั่นเอง โดยเธอเคยให้ความเห็นเกี่ยวกับผลงานของเธอว่า “แมงมุมคือนักซ่อมแซม ถึงคุณจะพยายามทำลายใยของมัน แต่แมงมุมก็ไม่เคยเดือดร้อน และพร้อมจะชักใยขึ้นใหม่เพื่อซ่อมแซมมัน” (The spider is a repairer. If you bash into the web of a spider, she doesn’t get mad. She weaves and repairs it.)
 
ที่มา : วิดีโอ “Louis Bourgeois ‘I Transfrom Hate into Love’ I Tateshots” และ https://www.moma.org/artists/710
เรื่อง : กัญญ์ชลา นาวานุเคราะห์