image

Business & Industrial

ใกล้เข้าไปข้างในหัวใจ “สงขลา”

Published Date : 15 Sep 2020

Resource : Creative Thailand

2,897

เมืองที่นาฬิกาเดินช้าและผู้คนเริ่มต้นกล่าวทักทายกับผู้มาเยือนเสมือนเป็นครอบครัวเดียวกัน... เรากำลังพูดถึง “ย่านเมืองเก่าสงขลา” ย่านเล็กๆ ในอำเภอบ่อยาง จังหวัดสงขลา ในมุมที่เราเป็นคนนอกพื้นที่และไม่ใช่คนสงขลา ซึ่งสัมผัสได้และรู้สึกประทับใจตั้งแต่แรกเมื่อมาเยือนย่านเมืองเก่าแห่งนี้

หากจะเริ่มต้นทำความรู้จักกับย่านเมืองเก่าสงขลานั้นไม่ยาก เพราะมีข้อมูลและคำบอกเล่ามากมายจากประสบการณ์ของคนในพื้นที่และนักท่องเที่ยวที่ถูกบันทึกไว้ตามสื่อออนไลน์ต่างๆ ไม่แปลกเลยว่าทำไมหลายๆ คนต่างบอกเป็นเสียงเดียวกันมาที่นี่เราจะไม่สามารถหยุดกินและหยุดเดินได้ เพราะด้วยลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ติดทะเลสาบสงขลาและมีหาดสมิหลาเป็นสถานที่พักผ่อนของเมือง อีกทั้งตลอดเส้นทางการเดินจะพบกับบรรดาร้านอาหารดั้งเดิมที่ขึ้นชื่อหลายสิบร้าน ร้านค้าท้องถิ่นที่มีไอเทมเด็ดๆ ซ่อนอยู่ คาเฟ่และแกลเลอรีที่ปรับปรุงตึกเก่าให้กลับมาใช้งานได้อีกครั้งเหมาะกับวิถีชีวิตของคนรุ่นใหม่ และยังมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา street art รวมถึงตึกโบราณสไตล์ชิโนยูโรเปียน ตึกรูปทรงโมเดิร์น และศาสนสถานที่เรียงรายสลับกันตลอดแนวถนน ซึ่งสามารถเดินเชื่อมตรอก ซอก ซอย ถึงกันหมด 

วันนี้ย่านเมืองเก่าสงขลาถูกพูดถึงอีกครั้งด้วยเสียงจากคนในพื้นที่และคนนอกพื้นที่ที่พากันมาเยือนสงขลา และต่างตื่นเต้นกันไม่น้อยเมื่อเรื่องราวของย่านเมืองเก่าสงขลาถูกนำกลับมาเล่าด้วยวิธีการใหม่ เพื่อแสดงให้เห็นว่าย่านนี้กำลังเดินหน้าพัฒนาสู่การเป็นย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ต้นแบบด้วยการต่อยอดจากสินทรัพย์เดิมที่มีอยู่ในพื้นที่ โดยนำเสนอในงาน "Songkhla (Oldtown) Creative District: สงขลาสร้างสรรค์ ดูแลให้แลดี" ที่เริ่มขึ้นแล้วในตอนนี้ 

งานนี้เหมือนเป็นประตูพาเราไปทักทายและทำความรู้จักกับชาวย่านเมืองเก่าสงขลาผู้เป็นชีวิตและลมหายใจของเมือง ด้วยเรื่องราวกว่า 76 ครอบครัวที่ถูกถ่ายทอดผ่านนิทรรศการภาพถ่าย "Portrait of Songkhla: ครอบครัวเมืองเก่าสงขลา 2563" ซึ่งเราอาจไม่มีวันรู้จักเรื่องราวและที่มาที่ไปของพวกเขา และเรื่องราวเหล่านี้อาจหายไป หากไม่เกิดการร่วมมือร่วมใจระหว่างคนเก่าแก่ในพื้นที่ในฐานะผู้บอกเล่าเรื่องราวความเป็นสงขลาและคนรุ่นใหม่ที่เข้ามาช่วยเก็บบันทึกเรื่องราวเหล่านั้นไว้ด้วยภาพถ่าย โดยนำเสนออกมาในรูปแบบนิทรรศการภาพถ่ายของเมืองและผู้คน เช่นเดียวกับนิทรรศการ Portrait of Charoenkrung ที่เกิดขึ้นในช่วง Bangkok Design Week 2020 เมื่อต้นปีที่ผ่านมา ซึ่งศาสตร์การถ่ายภาพนั้นเป็นอีกหนึ่งสาขาในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่สามารถเข้าถึงทุกคนได้  

(จากซ้าย) คนที่ 1: ชัยพฤกษ์ เฉลิมพรพานิช, คนที่ 2: วิรุนันท์ ชิตเดชะ, คนที่ 3: ปกรณ์ รุจิระวิไล, คนที่ 4: ตุลย์ หิรัญญลาวัลย์, คนที่ 5: อาวุธ ชินนภาแสน

ครั้งนี้นำทีมโดยโรงเรียนสังเคราะห์แสงจับมือกับช่างภาพท้องถิ่น นักวิจัยท้องถิ่น และ a.e.y. space นักสร้างสรรค์ในพื้นที่ นำกระบวนการถ่ายภาพมาเป็นเครื่องมือในการเก็บบันทึกเรื่องราวและความทรงจำของครอบครัวในย่านเมืองเก่าสงขลา สะท้อนภาพความหลากหลายของผู้คน เชื้อชาติ ศาสนา และอาชีพ ที่แตกต่างแต่รวมเป็นครอบครัวเมืองเก่าสงขลาที่กลับมาเจอกันอีกครั้งในปี 2563 Portrait of Songkhla: ครอบครัวเมืองเก่าสงขลา 2563 จึงเป็นนิทรรศการที่ปลุกเมืองและเปิดประตูบ้าน ทำให้คนสงขลาออกมารู้จักและกระชับความสัมพันธ์กันมากยิ่งขึ้น เช่นเดียวกัน การมาเยือนย่านเมืองเก่าสงขลาในครั้งนี้ที่ช่วยเปิดมุมมองให้เราได้รู้จักเรื่องราวของสงขลาผ่าน “ผู้คน” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเมือง และด้วยบรรยากาศที่โอบล้อมไปด้วยครอบครัวชาวสงขลาจึงทำให้เรารู้สึกว่าได้กลับมาเยี่ยมครอบครัวอีกครั้ง โดยภายใต้งานนี้ประกอบไปด้วย 9 นิทรรศการ จัดขึ้น 9 แห่งทั่วย่านเมืองเก่าสงขลา ตลอดถนน 3 เส้นคือ ถนนนครนอก นครใน และนางงาม 

PORTRAIT OF SONGKHLA : ครอบครัวเมืองเก่าสงขลา 2563
ศิลปิน: ช่างภาพสงขลา 25 คน โดยกลุ่มเฟซบุ๊ค ‘แลนด์บ้าง ไลฟ์บ้าง พิกัดสงขลา’
พิกัด: โรงสีแดง หับ โห้ หิ้น ถนนนครนอก

นิทรรศการหลักของโปรเจค ถ่ายทอดเรื่องราวของเมืองเก่าสงขลาผ่านภาพถ่าย “ผู้คนและครอบครัว” 76 ภาพ โดยฝีมือช่างภาพและทีมวิจัยลูกหลานชาวสงขลา ฉายให้เห็นถึงคุณค่าของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม วิถีชีวิตของเมือง ซึ่งนำไปสู่ความภาคภูมิใจ รัก หวงแหน และอยากพัฒนาพื้นที่แห่งนี้ให้ดียิ่งขึ้น

ภาพถ่ายชุดนี้และทุกรอยยิ้มในภาพ เป็นดั่งคำทักทาย “ยินดีต้อนรับ” กับผู้มาเยือน และชวนชาวเมืองสงขลาบ้านใกล้เรือนเคียงมารู้จักกันมากขึ้น เมื่อชมแล้วลองกลับออกไปใช้หูเงี่ยฟังความน่ารักของสำเนียงภาษาชาวท้องถิ่น ใช้กายโอบกอดความเป็นมิตรของผู้คนหลากเชื้อชาติ ใช้จมูกสูดกลิ่นทะเลและชายหาด และใช้ลิ้นสัมผัสรสชาติของตำรับอาหารที่อาจจะกำลังสูญหายไป

THE LAST RECIPE OF SONGKHLA : สงขลาจานสุดท้าย
ศิลปิน: ชัยพฤกษ์ เฉลิมพรพานิช / ช่างภาพโรงเรียนสังเคราะห์แสง
พิกัด: ผนังตึกจีนบนถนนยะหริ่ง

ผลงานภาพถ่ายที่เปรียบเสมือนเมนูอาหารคาวหวานแผ่นใหญ่ ซึ่งจะพาทุกคนตามลายแทงไปลิ้มลองจานเด็ดตำรับสงขลา หลายเมนูหากินยาก และมีเฉพาะในสงขลาเท่านั้น บ้างก็เป็นสูตรลับประจำตระกูล บ้างก็เป็นรุ่นสุดท้ายของร้านแล้ว บางทีคุณอาจเป็นผู้ชี้ชะตาว่า สูตรลับเหล่านั้นจะได้รับการต่อยอด หรือสูญหายตลอดกาล

THE SOUL OF SONGKHLA : หัวใจสงขลา
ศิลปิน: ตุลย์ หิรัญญลาวัลย์ / ช่างภาพโรงเรียนสังเคราะห์แสง
พิกัด: บ้านเก้าห้อง ถนนหนองจิก

นิทรรศการภาพถ่ายบุคคลที่เป็นชาวสงขลาทั้งตัวและหัวใจ แม้อาจจะเป็นเพียงคนธรรมดา ไม่มีชื่อเสียง แต่พวกเขาเป็นดั่ง “ตำราที่มีชีวิต” เป็นหัวใจของเมือง...และพวกเขาจะทำให้เราเหมือนได้พูดคุยกับคนธรรมดาแต่ทำให้รู้จักสงขลามากกว่าที่เคย

MISS SONGKHLA : นางงามสงขลา
ศิลปิน: วิรุนันท์ ชิตเดชะ / ช่างภาพโรงเรียนสังเคราะห์แสง
พิกัด: บ้านเก้าห้อง ถนนหนองจิก
นิทรรศการสะท้อนภาพความงามของสงขลา ผ่านผู้หญิงชาวสงขลา ที่แม้จะแตกต่างหลากหลายด้วยเชื้อชาติ ศาสนา ที่มา วัยและเพศสภาพ แต่ทุกคนล้วนมีความงามที่พร้อมเฉิดฉาย เปรียบดั่งเมืองสงขลาฉันใดฉันนั้น

PORTRAIT OF SONGKHLA FAMILY LANDMARK
พิกัด: หัวมุมถนนหนองจิก-นางงาม

พื้นที่สร้างสรรค์พร้อมผลงานศิลปะขนาดใหญ่ รวบรวมทุกภาพถ่ายของสมาชิกครอบครัวเมืองเก่าสงขลา กว่า 76 ครอบครัว ให้มาอยู่บนภาพผืนใหญ่แผ่นเดียวกันผ่านเทคนิค Photo montage และเชิญชวนให้คุณเข้ามาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของภาพ เพื่อทำให้พื้นที่นี้เป็นเสมือนแลนด์มาร์ค ที่สะท้อนความเป็นคนสงขลา พร้อมพื้นที่นั่งเล่นพักผ่อนหย่อนใจสำหรับทุกครอบครัว และการแสดงดนตรียามเย็น

FROM SINGORA TO SONGKHLA : จากซิงกอราสู่สงขลา
ศิลปิน: อาวุธ ชินนภาแสน / ช่างภาพโรงเรียนสังเคราะห์แสง
พิกัด: โรงงิ้ว ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง ถนนนางงาม

สงขลาเป็นจังหวัดแรกๆ ของภาคใต้ที่มีการถ่ายภาพด้วยฟิล์มกระจก ซึ่งบันทึกช่วงเวลาประวัติศาสตร์ของเมือง รวมถึงการเสด็จประพาสต้นของรัชกาลที่ 5 นิทรรศการนี้จึงฟื้นคืนชีวิตให้กับภาพเหล่านั้น โดยนำภาพสแกนฟิล์มกระจกจากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ มาบันทึกลงฟิล์มและอัดขยายในห้องมืด เพื่อย้ำเตือนความทรงจำของคนรุ่นเก่า และเขียนบันทึกเรื่องราวเพิ่มเติมให้กับคนรุ่นใหม่

SONGKHLA (OLDTOWN) THROUGH YOUNG EYES : เมืองสงขลาในสายตาหนู    
พิกัด: a.e.y.space ถนนนางงาม
ศิลปิน: เด็กๆชาวสงขลา

เคยสงสัยไหมว่า เด็กๆ มองเมืองเก่าสงขลาอย่างไร เราเลยถือโอกาสชักชวนน้องๆ ถือกล้องฟิล์มมาร่วมสำรวจเมือง ภายใต้โจทย์ ‘ความสุขในสายตาของหนูๆ’ โดยมีเคล็ดลับ 5 ส. คือ สีสัน เส้นสาย แสงและเงา ความสุข สงขลา เป็นตัวช่วยให้ทุกคนถ่ายทอดผลงานออกมาได้ชัดเจนขึ้น อยากรู้ว่า ความสุขของน้องๆ หน้าตาเป็นอย่างไร มาร่วมพิสูจน์กันได้เลย

SONGKHLA (Oldtown) POST : เมืองเก่าสงขลา 2563
โดย a.e.y.space x โรงเรียนสังเคราะห์แสง
พิกัด: ร้านน้ำชาฟุเจา หัวมุมถนนนางงาม-รามัญ

ผลงานศิลปะซึ่งตั้งใจรวบรวมภาพถ่ายและเรื่องราวของชาวเมืองเก่าสงขลา ในปี 2563 ถ่ายทอดออกมาในรูปแบบหนังสือพิมพ์ขนาดใหญ่ ณ ร้านน้ำชาเก่าแก่ร้านแรกของย่าน ซึ่งเป็นเสมือนสภากาแฟ ศูนย์รวมชาวสงขลาเมืองเก่าในยามเช้า ตั้งแต่อดีตจนถึงทุกวันนี้

THE MAKING OF PORTRAIT OF SONGKHLA : กว่าจะมาเป็น PORTRAIT OF SONGKHLA
ศิลปิน: ธิรารัตน์ พุทธวงศ์
พิกัด:  ร้านโอห์มอิเล็กทรอนิกส์ หัวมุมถนนนางงาม-รามัญ

ร้านทีวีเก่าแก่ประจำย่านถูกนำมาถ่ายทอดเบื้องหลังความประทับใจตลอด 4 เดือนของการทำงานร่วมกันระหว่าง a.e.y.space โรงเรียนสังเคราะห์แสง เครือข่ายช่างภาพ 25 ท่าน และทีมวิจัยท้องถิ่น จนเกิดเป็นโครงการเล็กๆ นี้ ที่ช่วยเปลี่ยนเมือง และเชื่อมร้อยความสัมพันธ์ของคนในเมืองเข้าไว้ด้วยกัน

นอกจากนิทรรศการทั้ง 9 แห่งแล้ว ยังมีผลงานพิเศษจากช่างภาพชาวสงขลาอีก 2 ผลงานคือ “Portrait of Oldtown” บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมในชุมชนย่านเมืองเก่าสงขลาที่มีมากว่า 178 ปี จัดแสดงที่ร้านขนมไทยสอง-แสน ถนนนางงาม และ “แมวมอง มองแมว” มุมมองวิถีชีวิตเล็กๆ ของแมวกับเมืองสงขลา จัดแสดงที่ Songkhla Station ถนนนครนอก 

หลังจากชื่นชมผลงาน Portrait of Songkhla: ครอบครัวเมืองเก่าสงขลา 2563 แล้ว ก็อย่าลืมแวะมาเติมแรงบันดาลใจด้านงานสถาปัตยกรรมและทำความรู้จักกับสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ สงขลา ที่กำลังจะจัดตั้งขึ้นในย่านเมืองเก่าสงขลากับ "นิทรรศการ From Concept to Construction" การจัดแสดงผลงานประกวดออกแบบสถาปัตยกรรม สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ สงขลา (TCDC Songkhla) ณ สถานีดับเพลิง ถนนสายบุรี ที่บอกเล่าถึงแนวคิด รูปแบบ และรายละเอียดของตัวอาคาร โดยในอนาคตสถานที่แห่งนี้จะกลายเป็นแหล่งบ่มเพาะความรู้และสร้างแรงบันดาลใจแห่งใหม่ในย่านเมืองเก่าสงขลา เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในภูมิภาคใต้ 

สำหรับใครที่กำลังวางแผนจะไปเที่ยวย่านเมืองเก่าสงขลา เตรียมปักหมุดไว้รอได้เลย เรียกได้ว่าครบรสและทำให้เราหลงรักย่านเมืองเก่าสงขลาแบบไม่รู้ตัว โดย Portrait of Songkhla: ครอบครัวเมืองเก่าสงขลา 2563 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 11-27 กันยายน 2563 ทั่วย่านเมืองเก่าสงขลา และ นิทรรศการ From Concept to Construction จัดขึ้นระหว่างวันที่ 11 กันยายน - 13 ธันวาคม 2563 ณ สถานีดับเพลิง ถนนสายบุรี

ลายแทงรวมนิทรรศการทุกพิกัดทั้งน่าชมและน่าชิม รับรองไม่มีหลง https://goo.gl/maps/8sm3W6ZdjXHcQ7LCA

รู้หรือไม่ว่า
  • ในอดีตสงขลาถูกเรียกว่า “ซิงกอรา” ดินแดนที่ตั้งอยู่บนคาบสมุทรที่ขนาบด้วยอ่าวไทยและทะเลสาบสงขลา หรือ เมืองสองทะเล เป็นเมืองท่าสำคัญของภาคใต้ที่ดึงดูดผู้คนจากโพ้นทะเลไกลให้มาเยือนและตั้งรกราก เกิดการหลอมรวมวัฒนธรรมสามเชื้อชาติ ไทย จีน และมุสลิม ซึ่งส่งอิทธิพลต่อวิถีชีวิต การกินอยู่ สถาปัตยกรรม งานศิลปะหัตถกรรม รวมถึงความเชื่อและศาสนาที่เห็นและเป็นอยู่มาจนถึงปัจจุบัน ย่านเมืองเก่าสงขลาคือความแตกต่างแต่เป็นหนึ่งเดียวแบบแยกจากกันไม่ได้ 
     
  • ย่านเมืองเก่าสงขลาขึ้นชื่อเรื่องอาหารอร่อยและมีความหลากหลาย ด้วยเพราะได้วัตถุดิบชั้นดีที่มีเอกลักษณ์ โดยเฉพาะวัตถุดิบจากท้องทะเลอย่างเช่น ปลากระพง 3 น้ำ ปลากระบอก 3 น้ำ โดยคำว่า “3 น้ำ” นั้นหมายถึง น้ำจืด น้ำเค็ม และน้ำกร่อย ซึ่งเป็นธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ที่แวดล้อมย่านเมืองเก่าสงขลา ส่งผลให้วัตถุดิบของที่นี่มีรสชาติดี สด และเนื้อสัมผัสแตกต่างจากที่อื่น  


เรื่องและภาพ : รัชดาภรณ์ เหมจินดา และปิยะพร สวัสดิ์สิงห์