image

Design & Creativity

ส่องทิศทางถนนสายสร้างสรรค์ของชาติอาเซียน

Published Date : 2 Oct 2019

Resource : Creative Thailand

474

ปฏิเสธไม่ได้ว่าในบรรดาชาติอาเซียนทั้ง 10 ประเทศนั้นต่างเต็มไปด้วยวัฒนธรรมและเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่มีดีไม่แพ้กลุ่มประเทศไหน ๆ สินทรัพย์ที่มีอยู่ในมือจึงเป็นดั่งต้นทุนชั้นดีที่จะช่วยผลักดันให้เกิด ‘เศรษฐกิจสร้างสรรค์’ ซึ่งถือเป็นพระเอกมาแรงในการขับเคลื่อนความสำเร็จของเศรษฐกิจโลกในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา

หลายประเทศในกลุ่มอาเซียนจึงกำลังมุ่งมั่นสนับสนุนอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ (Creative Industries: CI) ผ่านนโยบายระดับชาติ พร้อมทั้งมีกองหนุนเป็นหน่วยงานช่วยผลักดันเรื่องนี้อย่างจริงจัง ถึงเวลาแล้วที่เราต้องรู้ว่าประเทศไทยอยู่ตรงจุดไหนบนเส้นทางสายสร้างสรรค์นี้ และเพื่อนบ้านของเรากำลังมุ่งหน้าไปในทิศทางใด เพื่อค้นพบโอกาสครั้งใหม่ที่จะช่วยให้เศรษฐกิจอาเซียนเฉิดฉายขึ้นในอนาคต

สิงคโปร์ : การส่งเสริมอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ถือเป็นหนึ่งในแผนการพัฒนาประเทศครั้งใหญ่ของสิงคโปร์เคียงคู่ไปกับการพัฒนาการศึกษาและระบบสาธารณสุข โดยรัฐบาลได้จัดตั้ง ‘DesignSingapore Council’ ขึ้นเมื่อปี 2003 เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนภาคการออกแบบ จัดกิจกรรม  ‘Singapore Design Week’ ที่ช่วยกระตุ้นความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และผู้ประกอบการ และเป็นต้นแบบการนำงานสร้างสรรค์มาช่วยเพิ่มระดับความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ในปี 2015 สิงคโปร์ก็ได้รับการยกย่องจากยูเนสโกให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านการออกแบบ (UNESCO Creative City of Design)
เป้าหมาย : ภายในปี 2025 สิงคโปร์ได้วางเป้าหมายว่า จะผลักดันเศรษฐกิจสร้างสรรค์ให้เติบโตผ่านการใช้นวัตกรรมและงานออกแบบ รวมทั้งการออกนโยบายสร้างชาติอัจฉริยะ (Smart Nation Singapore) ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตชาวสิงคโปร์ให้มีคุณภาพยิ่งขึ้น

หน่วยงานสร้างสรรค์ DesignSingapore Council มูลค่าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 2.13 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ (ปี 2013)

ประเทศไทย : การผลักดันอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของประเทศไทยเกิดขึ้นอย่างชัดเจนครั้งแรกในปี 2005 โดยรัฐบาลได้จัดตั้งศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (Thailand Creative and Design Center: TCDC) เพื่อมุ่งจุดประกายความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นในสังคมไทยผ่านการให้ความรู้และกิจกรรมสร้างสรรค์ในรูปแบบต่างๆ อาทิ Bangkok Design Week, Chiang Mai Design Week และ Creativities Unfold เป็นต้น โดยภาพรวมมูลค่าการส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของไทยตั้งแต่ปี 2005-2014 มีมูลค่าสูงขึ้นจาก 3.7 เป็น 6.5 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ และในปี 2017 มูลค่าของ CI คิดเป็นสัดส่วน 9.1% ของจีดีพีในประเทศ ขณะที่ 5 อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่สร้างมูลค่าให้ประเทศมากที่สุด ได้แก่ อาหาร การโฆษณา แฟชั่น การออกแบบ และงานฝีมือ จนกระทั่งปี 2018 ประเทศไทยได้มีหน่วยงานสนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างจริงจังครั้งแรกภายใต้ชื่อ ‘สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์’ (Creative Economy Agency: CEA) ที่ทำหน้าที่ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพเศรษฐกิจสร้างสรรค์ไทยให้เติบโตขึ้นอย่างยั่งยืน 
เป้าหมาย : CEA มีแผนการสร้างนิเวศสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นในสังคมไทย ดังนี้ 1. สร้างและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์สู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ (People) 2. ส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูง (Product) และ 3. ส่งเสริมและพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์ (Place) เพื่อผลักดันให้เกิดการพัฒนาและยกระดับเศรษฐกิจไทยในภาพรวม

หน่วยงานสร้างสรรค์ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (TCDC) สํานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA)มูลค่าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์9.1% ของจีดีพีในประเทศ (ปี 2017)

ประเทศอินโดนีเซีย : ด้วยจำนวนประชากรที่มีมากกว่า 260 ล้านคน ถือเป็นความได้เปรียบในการบริโภคสินค้าและบริการในอุตสาหรรมสร้างสรรค์ โดยรายงานจาก Creative Economy Agency (Bekraf) หน่วยงานสนับสนุนอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของประเทศอินโดนีเซียเผยว่า ในปี 2018 อุตสาหกรรมสร้างสรรค์มีมูลค่ามากถึง 77.9 ล้านเหรียญสหรัฐฯ หรือคิดเป็น 7.4% ของจีดีพีประเทศ (คาดว่าในปีนี้ 2019 จะเพิ่มสูงขึ้นถึง 9.6% และสร้างมูลค่าได้ถึง 86.9 ล้านเหรียญสหรัฐฯ) โดยอุตสาหกรรมอาหาร แฟชั่น คราฟต์ มีเดีย และสื่อสิ่งพิมพ์ ถือเป็น 5 สาขาหลักของ CI ในอินโดนีเซีย
เป้าหมาย : รัฐบาลยังมุ่งหวังให้เศรษฐกิจสร้างสรรค์เป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่จะช่วยลดความเหลื่อมล้ำและกระจายโอกาสที่ทั่วถึงให้ประชาชน ในปีที่ผ่านมา Bekraf ยังได้จัดเวทีสนทนา World Conference on Creative Economy (WCCE) อย่างจริงจังครั้งแรกที่เมืองบาหลีภายใต้ธีม “Inclusive Creativity”

หน่วยงานสร้างสรรค์ Creative Economy Agency (Bekraf) มูลค่าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 77.9 ล้านเหรียญสหรัฐฯ (ปี 2018)

ประเทศฟิลิปปินส์ : ในเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ด้านอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ‘Arangkada Creative Industries Forum 2018’ ที่จัดขึ้น ณ กรุงมะลิลาของฟิลิปปินส์ มีการคาดการณ์ว่าประชากรวัยรุ่นชาวฟิลิปปินส์ที่กำลังจะมีสัดส่วนมากที่สุดภายในปี 2045 จะกระตุ้นการสร้างเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศให้เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งนี้มูลค่า CI ของฟิลิปปินส์คิดเป็น 7.34% ของจีดีพีในประเทศ และมีอัตราการจ้างงานในอุตสาหรรมนี้มากถึง 14.14% และแม้อุตสาหกรรมดนตรีของฟิลิปปินส์จะโดดเด่นที่สุดด้วยจำนวนมิวสิกเฟสติวัลแบบนับไม่ถ้วน แต่โรดแมปสำหรับอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่วางแผน Creative Economy Council of the Philippines (CECP) กลับเป็นอุตสาหกรรมโฆษณา ภาพยนตร์ แอนิเมชัน เกม และดีไซน์ (กราฟิกดีไซน์และดิจิทัลดีไซน์)
เป้าหมาย : Creative Economy Council of the Philippines (CECP) มีแผนที่จะผลักดันอุตสาหกรรมโฆษณา ภาพยนตร์ แอนิเมชัน เกม และดีไซน์ (กราฟิกดีไซน์และดิจิทัลดีไซน์) ให้เป็น 5 สาขาหลักขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของฟิลิปปินส์ให้ขึ้นเป็นอันดับ 1 ในกลุ่มอาเซียนภายในปี 2030 

หน่วยงานสร้างสรรค์ Creative Economy Council of the Philippines (CECP) มูลค่าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 7.34% ของจีดีพีในประเทศ (ปี 2019)

ประเทศมาเลเซีย : แม้รายงานจาก UN Conference on Trade and Development (UNCTAD) ในปี 2014 จะเผยว่ามูลค่าสินค้าและบริการสร้างสรรค์ของมาเลเซียจะสูงถึง 6 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ แต่ในช่วงนั้นแผนนโยบายการสนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของมาเลเซียยังไม่ชัดเจน จนกระทั่งปี 2017 รัฐบาลมาเลเซียได้จัดตั้งหน่วยงาน ‘Cultural Economy Development Agency: CENDANA’ ที่ช่วยสนับสนุนการสร้างนิเวศสร้างสรรค์ของมาเลเซียอย่างจริงจัง และมีเป้าหมายที่จะสร้างกัวลาลัมเปอร์ให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ที่คนทั่วโลกจะต้องนึกถึงภายในปี 2022 โดยตั้งเป้าไว้ว่าจะสร้างงานในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ให้กับพลเมืองได้ถึง 125,000 งาน โดย 6 สาขาหลักของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่ CENDANA ให้การสนับสนุน ได้แก่ ศิลปะและดนตรี, พิพิธภัณฑ์และการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม, วรรณกรรมและสื่อสิ่งพิมพ์, แฟชั่นและการออกแบบ, งานฝีมือและภาพยนตร์ การกระจายเสียง และดิจิทัลคอนเทนต์ โดยมีการจัดอีเวนต์ประจำปีอย่าง  ‘Art in the City’ ที่ให้การสนับสนุนการจัดแสดงงานศิลปะเอาต์ดอร์ ป็อปอัพมาร์เก็ต รวมทั้งเวทีแลกเปลี่ยนความรู้ด้านศิลปะและเวิร์กช็อปต่างๆ เพื่อบุกเบิกการสร้างนิเวศสร้างสรรค์และแสดงถึงศักยภาพด้านศิลปะและวัฒนธรรมของมาเลเซียให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม
เป้าหมาย : Cultural Economy Development Agency: CENDANA มีเป้าหมายที่จะสร้างกัวลาลัมเปอร์ให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ที่คนทั่วโลกจะต้องนึกถึงภายในปี 2022 โดยตั้งเป้าไว้ว่าจะสร้างงานในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ให้กับพลเมืองได้ถึง 125,000 งาน

หน่วยงานสร้างสรรค์ Cultural Economy Development Agency: CENDANA มูลค่าอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 6 พันล้านเหรียญสหรัฐฯ (ปี 2014)

ที่มา :
บทความ "Can the creative industries of ASEAN make waves?" จาก oxfordbusinessgroup.com
บทความ "Creative connections" จาก straitstimes.com
บทความ "Creative Economy Roadmap for Philippines proposed" จาก https://culture360.asef.org
บทความ "Culture and Creative Sector to Create More Than 125,000 Jobs in Kuala Lumpur by 2022" จาก arteri.com.my
บทความ "Getting creative in Indonesia" จาก theaseanpost.com
รายงาน “Kuala Lumpur as a Cultural & Creative City” โดย cendana.com
cea.or.th
designsingapore.org

เรื่อง : วรรณเพ็ญ บุญเพ็ญ