image

Design & Creativity

สร้างพื้นที่สีเขียวให้เมืองผ่านการมองเทรนด์จากข้อจำกัด

Published Date : 10 May 2018

Resource : Creative Thailand

317

เริ่มต้นจากให้ลองมองหาสิ่งใดก็ได้ที่เป็นสีแดงรอบๆ ตัว แล้วหลับตาลง จากนั้นตอบคำถามว่า “มีอะไรที่เป็นสีฟ้าบ้าง” นี่คือสิ่งที่คุณกชกร วรอาคม นักภูมิสถาปัตย์ ผู้ออกแบบงานพื้นที่สาธารณะอุทยานจุฬาฯ 100 ปี ตั้งคำถามให้ทุกคนได้ฉุกคิดในช่วงเริ่มต้นของการบรรยายหัวข้อ “City Trend for Tackle Climate Change” ในงาน "Trend Talk 2018” โดย Creative Thailand เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2561 ณ TCDC เพื่อให้เราตระหนักถึงการให้ความสำคัญกับสิ่งที่ถูกต้องอย่างแท้จริง

คำถามที่ว่านี้ ไม่เพียงทำให้ทุกคนตระหนักว่าตนเองไม่ได้ให้ความสำคัญกับสิ่งที่ไม่ถูกบอกให้โฟกัส (สีฟ้า) นอกเหนือจากสิ่งที่ได้รับการบอกว่าเป็นสิ่งสำคัญ (สีแดง) เท่านั้น แต่ยังนำมาเปรียบเทียบได้กับการรับรู้เรื่อง “เทรนด์” ที่เรามักถูกบอกเสมอว่าเป็นสิ่งที่มีความสำคัญและควรใส่ใจ เพราะเมื่อใดก็ตามที่สิ่งใดสิ่งหนึ่งถูกกำหนดให้เป็นเทรนด์ นั่นหมายถึงการที่ทุกคนจะโฟกัสและปฏิบัติตามจนเป็นเรื่องปกติ ก่อนที่จะทำให้ความเป็นเทรนด์นั้นค่อยๆ หายไปในที่สุด ในที่นี้ เทรนด์จึงหมายถึง ‘Red Ocean’ หรือมหาสมุทรที่เต็มไปด้วยเลือด เป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยการแข่งขันอย่างเข้มข้นและจำนวนมาก

ตัวอย่างเช่น บริษัททิชชู่ ต่างพากันแข่งขันเรื่องการทำราคาให้สินค้าถูกลง หรือพัฒนาให้ทิชชู่มีขนาดที่ใหญ่กว่าเดิม โดยลืมนึกถึงโอกาสอื่นๆ ในการสร้างสรรค์สินค้า อย่างทำอย่างไรให้ผลิตภัณฑ์มีรูปแบบเฉพาะตัว หรือมีคุณสมบัติที่แตกต่างออกไป ฉะนั้นเราจึงควรมองหา ‘Blue Ocean’ ซึ่งอาจอยู่นอกกระแสหรือนอกเทรนด์ แต่เป็นมหาสมุทรที่กว้างโล่ง เป็นตัวแทนของสิ่งที่ไม่ได้รับความสนใจจากผู้คนในเวลานั้นๆ เพื่อนำช่องว่างนี้มาเพิ่มโอกาสในการสร้างเทรนด์ใหม่ของตนเองนั่นเอง

สำหรับนักภูมิสถาปัตย์อย่างคุณกชกรแล้ว มักจะต้องพบกับความต้องการของลูกค้าที่หลากหลายในการออกแบบบ้าน คอนโด รีสอร์ต ตลอดจนองค์ประกอบอื่นๆ ของพื้นที่หรือที่อยู่อาศัย ทั้งเรื่องของขนาดและรูปแบบ โดยมักต้องทำในสิ่งที่ลูกค้าต้องการเป็นหลัก แต่จะเป็นไปได้ไหม หากนักออกแบบจะสามารถออกแบบสิ่งก่อสร้างต่างๆ ได้โดยการคำนึงและตระหนักถึงผลกระทบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมไปด้วย เช่น การเพิ่มพื้นที่สีเขียวควบคู่กับการออกแบบอาคารสำนักงาน เป็นต้น

แม้การศึกษาเทรนด์หรือกระแสของโลกนั้นจะเป็นสิ่งสำคัญ แต่การนำเอาความรู้จากเทรนด์มาใช้อาจเป็นสิ่งที่สำคัญมากกว่า และนี่ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้คุณกชกรต้องการผลักดันให้เกิดเทรนด์ที่ถูกต้องในการสร้างสรรค์พื้นที่ต่างๆ ในเมือง โดยเฉพาะการเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพมหานคร เพราะปัจจุบันโลกของเรากำลังประสบปัญหาการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) อย่างรุนแรง ซึ่งเป็นผลมาจากกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ คำถามคือจะทำอย่างไรให้มีพื้นที่สีเขียวมากขึ้นท่ามกลางตึกสูงระฟ้าเหล่านี้

ในความเป็นจริง สิ่งที่เชื่อมกระแสของโลก (World Trend) และความสนใจหลงใหล (Passion) ของบุคคล ก็คือทักษะ (Skills) ขณะนี้คนทุกคนต่างรับรู้เทรนด์ที่เกิดขึ้นผ่านสื่อมากมาย โดยเฉพาะสื่อโซเชียลมีเดีย รวมทั้งเครื่องมือและอุปกรณ์อื่นๆ ที่ดูทันสมัย แต่หากเราไม่มีทักษะในการพัฒนา หรือไม่มีความสามารถที่จะเชื่อมต่อเทรนด์เหล่านั้น ให้เข้ากับสิ่งที่ตัวเราถนัดได้ การรับรู้เรื่องเทรนด์ ก็นับว่าไม่มีประโยชน์ ฉะนั้นความคิดสร้างสรรค์และทักษะจึงเป็นสิ่งสำคัญมากในการนำเอาความรู้เรื่องเทรนด์มาปรับใช้

โลกทุกวันนี้ช่วยให้เราเชื่อมต่อกันได้รวดเร็วและก้าวเข้าสู่ยุคแห่งโลกาภิวัฒน์ จนบางครั้งทำให้เราลืมนึกถึง ‘Local Trend’หรือเทรนด์ที่เหมาะสมสำหรับคนพื้นถิ่นอย่างแท้จริง เช่น นักภูมิสถาปัตย์ของไทยหลายๆ คนควรเชื่อมโยงความสนใจและความชื่นชอบของตนเองในเรื่องการเพิ่มพื้นที่สีเขียว เข้ากับทักษะความเชี่ยวชาญในวิชาชีพ เพื่อช่วยผลักดันให้เกิดการสร้างสรรค์พื้นที่สีเขียว ให้กลายเป็นเทรนด์สำคัญในประเทศไทย โดยส่วนตัวแล้ว คุณกชกรได้นำหลักคิดดังกล่าวมาใช้ในการทำงาน ด้วยการร่วมออกแบบ “อุทยานจุฬาฯ 100 ปี” สวนสาธารณะช่วยเมือง ซึ่งเป็นของขวัญอันยิ่งใหญ่เพื่อสังคมในวาระเฉลิมฉลองจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยครบรอบ 100 ปี โดยนับได้ว่าอุทยานจุฬา 100 ปี เป็น ‘Green Roof’ ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยในขณะนี้ โครงสร้างภายในอุทยานฯ ได้รับการออกแบบให้มีความลาดเอียง เพื่อรองรับและกักเก็บน้ำฝน มีการสร้างพื้นที่พักผ่อนจากการออกแบบพื้นที่อย่างสมดุล เพื่อที่ทุกคนในชุมชนจะสามารถเข้าไปผ่อนคลายได้เป็นอย่างดี อีกตัวอย่างหนึ่งคือการออกแบบสวนปทุมวนานุรักษ์ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ โดยมีแนวคิดที่จะนำต้นไม้ที่รัชกาลที่ 9 ทรงปลูกไว้ทั่วประเทศมาเพาะพันธุ์และปลูกใหม่ ณ ที่แห่งนี้ จุดประสงค์หลักก็เพื่อต้องการผลักดันการสร้างป่าในเมือง หรือ ‘Urban Forest’ ให้กลายเป็นเทรนด์ใหม่ขึ้นในสังคมไทย

“เทรนด์เป็นสิ่งสำคัญ แต่การสร้างเทรนด์ที่ถูกต้องนั้นสำคัญกว่า และเทรนด์ที่ดีไม่ควรสร้างความต้องการผิดๆ ให้กับผู้คนแต่ละยุคสมัย ทว่าต้องคำนึงถึงขีดจำกัดของธรรมชาติด้วยเช่นกัน” คุณกชกรกล่าวปิดท้าย พร้อมแนะนำให้มองเทรนด์ในอีกด้านหนึ่ง ชวนให้ฉุกคิดถึงการวิ่งตามเทรนด์ และตระหนักถึงความเป็นจริงทางทรัพยากรทางธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจำกัดในวันนี้นั่นเอง

เรื่อง : ชาคร ชะม้าย